Op mijn 19e werd bij mij de diagnose ADD gesteld. Later vroeg ik me af of het misschien autisme kon zijn. HSP ben ik sowieso, maar zo kun je naar mijn mening alle neurodivergente mensen wel noemen. Uiteindelijk maakt het niet uit wat je ‘hebt’; er zijn veel overeenkomsten en ze hebben allemaal uitdagingen én krachten.
1. Gevoeligheid voor prikkels
Prikkels spelen een grote rol in het leven van een neurodivergent persoon. Prikkels zijn alle vormen van informatie die je extern via je zintuigen binnenkrijgt: alles wat je hoort, ziet, voelt, ruikt en proeft. Daarnaast zijn er interne prikkels zoals je gedachten, gevoelens en pijn.
Bij AD(H)D’ers werkt Het filter voor prikkels minder goed waardoor prioriteren lastig is. Alle prikkels, zowel externe als interne, worden even belangrijk ervaren wat leidt tot afleiding of hyperfocus. Daarom dat ADHD’ers soms als ongeïnteresseerd kunnen overkomen; het licht is te fel, er hangt een zweetgeur en ondertussen denken ze aan hun boodschappenlijstje terwijl ze ook naar jouw verhaal willen luisteren.
Bij hsp’ers worden voornamelijk externe prikkels intenser ervaren. Hsp’ers voelen bijvoorbeeld al snel aan hoe de sfeer in een groep is. Dit kan leiden tot intens genieten op een feestje, maar ook intens verdriet voelen bij een begrafenis. HSP wordt niet als stoornis gezien, maar als karaktereigenschap. Lees meer over HSP
Bij autisme verloopt de prikkelverwerking anders wat kan leiden tot over- of ondergevoeligheid. Overgevoeligheid kan overweldiging veroorzaken bij zaken waar anderen zich niet aan storen zoals de piep van de wasmachine. Ondergevoeligheid resulteert bijvoorbeeld in pijn: waar verwacht wordt dat iemand het uit zou schreeuwen, reageert de persoon er matjes op.
Neurodivergente mensen raken dus sneller overprikkeld, hebben moeite met focus en sociale interacties. Ze hebben vaak meer tijd voor zichzelf nodig om te kunnen ontprikkelen en zullen zich sneller terugtrekken of iets vermijden om niet overprikkeld te raken.
2. Diepgaande verwerking en intense focus zolang iets boeiend is
De prikkelverwerking van mensen met AD(H)D richt zich op stimulerende/opwindende prikkels. Van saaie of herhalende taken krijgt men té weinig dopamine*. Dit maakt eenvoudige taken zoals afwassen makkelijker gezegd dan daadwerkelijk gedaan. Daarom zijn mensen met AD(H)D gevoeliger voor verslaving, zijn ze impulsiever en houden ze meer van extreme activiteiten; dat geeft ze wel wat dopamine.
Hsp’ers verwerken prikkels intenser en langer, zowel extern (bijvoorbeeld subtiele veranderingen in de omgeving) als intern (emoties). Dit leidt tot diepgaande analyses en verhoogde empathie en ze hebben meer tijd nodig om dit te verwerken.
*Dopamine
Dopamine is een neurotransmitter die signalen tussen zenuwcellen doorgeeft. Het speelt een belangrijke rol in beloning, motivatie, beweging en stemming. Het helpt ons plezier te ervaren, bewegingen te coördineren en aandacht vast te houden. Een tekort of teveel kan leiden tot problemen zoals Parkinson, ADHD of stemmingsstoornissen.
Mensen met autisme hebben vaak een intense focus op specifieke interessegebieden, met een diepgaande verwerking van details. Tegelijkertijd kan het verwerken van minder interessante prikkels moeilijk zijn wat uitdagingen geeft in sociale interacties en communicatie.
De verschillen in intensiteit, diepgang en aandacht voor details maken de invloed van prikkelverwerking is anders voor elke groep.
3. Intense emoties
Zoals eerder gelezen verwerken neurodivergente mensen externe en interne prikkels intenser. Dit kan ervoor zorgen dat emoties sneller worden getriggerd en krachtiger worden ervaren. Bij mensen met ADHD is de prefrontale cortex die verantwoordelijk is voor het reguleren van emoties vaak minder actief. Dit maakt het lastiger om sterke gevoelens te dempen of onder controle te houden. Ook kunnen neurodivergente mensen sterk reageren op sociale en emotionele signalen en deze signalen vaak ook meer opmerken. Iemand met HSP zal meestal sneller opmerken wanneer een collega niet lekker in zijn/haar vel zit.
4. Het gevoel hebben anders te zijn
Happy- Anders heet niets voor niets zo. De site is geboren uit dit gevoel.
Als je je anders voelt dan anderen, ervaar je het leven op een andere manier dan je omgeving. Je kunt andere normen en waarden hebben, op een andere manier denken, kijken en voelen. Je zoekt misschien meer diepgang en beleeft situaties op een manier die verschilt van die van de mensen om je heen.
Het gevoel van anders zijn groeit al in de jeugd. In de klas lette je niet op, had je andere interesses dan leeftijdsgenootjes en waren ‘grote mensen gesprekken’ veel interessanter.
Bij AD(H)D is er impulsiviteit (dingen eruit floepen) of dwaalt iemand af wat kan soms verkeerd worden opgevat. Hsp’er nemen soms liever afstand van anderen omdat emoties en bepaalde energieën overweldigd kunnen zijn. Bij autisme kunnen sociale signalen lastig te ontcijferen zijn, maar eerlijkheid en duidelijkheid zijn juist sterke punten.
Onze hele maatschappij is ingericht op neurotypische behoeften en verwachtingen wat betekent dat neurodivergente mensen zich daarin dienen aan te passen. Neurodivergente moeten daarom harder werken om dezelfde doelen te bereiken als neurotypische mensen. Dat sommigen langer doen over hun opleiding of onder hun potentieel werken is dan ook niet gek. Gelukkig is er op scholen en op de werkvloer al wat meer aandacht voor de verschillen, maar we zijn er nog lang niet.
Andere perspectieven
Mensen met ADHD, HSP en autisme zien de wereld vaak door een heel andere bril, en dat levert soms de mooiste inzichten op.
- ADHD’ers barsten vaak van de spontane en originele ideeën.
- Hsp’ers brengen empathie en diepgang in hun creaties.
- Mensen met autisme komen met innovatieve oplossingen en zien patronen die anderen over het hoofd zien.
